PB L 167 van 20091028, blz. 39

Beschikking van de Commissie van 28 oktober 2009 betreffende steunmaatregel C 59/07 (ex N 127/06 en N 13/06) die Italië ten uitvoer heeft gelegd ten faveure van Ixfin SpA (Kennisgeving geschied onder nummer C(2009) 8123) (Slechts de tekst in de Italiaanse taal is authentiek) (Voor de EER relevante tekst) (2010/359/EG)

DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, en met name op artikel 88, lid 2, eerste alinea,

Gelet op de Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte, en met name op artikel 62, lid 1, onder a),

Na de belanghebbenden overeenkomstig de genoemde artikelen te hebben aangemaand hun opmerkingen te maken1, en gezien deze opmerkingen,

Overwegende hetgeen volgt:

I.DE PROCEDURE

(1) Op 18 november 2005 heeft Italië een decreet goedgekeurd op grond waarvan reddingssteun aan Ixfin SpA (hierna „Ixfin” of „de onderneming” genoemd) zou worden verleend. Na de aanmelding door de Italiaanse autoriteiten van 23 februari 2006 had de Commissie de zaak aanvankelijk geregistreerd onder nummer N 127/06. Zodra echter was komen vast te staan dat de steun al vanaf december 2005, in strijd met de stand-stillbepaling, was verleend, is de zaak onder een ander nummer (NN 13/06) geregistreerd.

(2) De Commissie heeft bij brief van 5 april 2006 om nadere inlichtingen verzocht, verzoek waarop Italië bij brief van 29 mei 2006 heeft geantwoord. Op 9 juni 2006 heeft een bijeenkomst met de Italiaanse autoriteiten plaatsgevonden; bij die gelegenheid heeft Italië de Commissie meegedeeld dat het een herstructureringsplan zou indienen.

(3) Bij brief die op 13 juni 2006 is geregistreerd, heeft Italië de Commissie meegedeeld dat de Italiaanse autoriteiten, na een verzoek van Ixfin om het steunbedrag op te trekken tot 17,3 miljoen EUR, inderdaad hun voorlopige akkoord hadden gegeven, in afwachting evenwel van een positief standpunt van de Commissie. De Commissie heeft bij schrijven van 19 juni 2006 om nadere inlichtingen verzocht, waarop Italië bij brief van 26 juni 2006 heeft geantwoord.

(4) Op 5 juli 2006 heeft de Commissie Italië een rappelbrief gezonden met betrekking tot het herstructureringsplan dat was aangekondigd.

(5) Bij brief die op 9 augustus 2006 is geregistreerd, heeft Italië verdere inlichtingen verschaft die bevestigden dat de onderneming op 5 juli 2006 door het Tribunale di Napoli (hierna „de rechtbank” genoemd) failliet was verklaard. Na het verzoek van de Commissie van 29 november 2006 om verdere informatie, heeft Italië bij schrijven van 7 december 2006 een deel van de gevraagde informatie gezonden. Op 22 december 2006 heeft de Commissie een rappelbrief gezonden met het verzoek aan Italië om de ontbrekende gegevens te zenden, waarbij meer in detail was aangegeven welke gegevens nodig waren. Met name had de Commissie gevraagd of de liquidatie van de onderneming, daaronder begrepen de stopzetting van alle zakelijke activiteiten, viel te verwachten aan het einde van de faillissementsprocedure, dan wel of de mogelijkheid bestond dat de zakelijke activiteiten van de onderneming onder een andere vorm konden worden voortgezet, bijvoorbeeld door de onderneming in going concern te verkopen.

(6) Italië heeft bij schrijven van 14 maart 2007 geantwoord en de stopzetting van alle activiteiten bevestigd. In datzelfde schrijven heeft het echter duidelijk gemaakt dat op dat tijdstip niet duidelijk viel te bepalen of de activiteiten van de onderneming potentieel konden worden hervat, en dit als gevolg van de moeilijkheden om ter zake informatie te verzamelen. Op 14 juni 2007 heeft de Commissie Italië verzocht verder op de hoogte te worden gehouden van iedere andere maatregel die in het kader van de faillissementsprocedure zou worden genomen; daarbij gaf zij aan welke informatie zij van cruciaal belang achtte.

(7) In oktober 2007 heeft de Commissie uit de pers vernomen dat Ixfin mogelijk herstructureringssteun ontving.

(8) Op 11 december 2007 heeft de Commissie het besluit tot inleiding van de formele onderzoekprocedure genomen2, waarbij zij de Italiaanse autoriteiten gelastte binnen één maand te antwoorden op een reeks vragen en zij belanghebbenden verzocht hun opmerkingen te maken. Op 7 januari 2008 heeft Italië verzocht om een verlenging van de termijn voor het indienen van opmerkingen ten aanzien van het besluit tot inleiding van de onderzoekprocedure; diezelfde dag nog werd dit verzoek toegestaan en werd de termijn tot 12 februari 2008 verlengd. Italië heeft slechts gedeeltelijke informatie verschaft in zijn e-mails van 15 januari, 12 en 25 maart 2008.

(9) Op 25 maart 2008 heeft de Commissie opmerkingen van de curator van het faillissement (hierna „de curator” genoemd) ontvangen; deze zijn Italië op 18 april 2008 gezonden, samen met een verzoek om inlichtingen. Op 24 april 2008 heeft Italië op dit verzoek geantwoord en heeft het opmerkingen gemaakt bij de opmerkingen die de belanghebbende derde had ingediend.

(10) De Commissie heeft bij brief van 20 oktober 2008 om nadere inlichtingen verzocht, waarop Italië bij brief van 30 oktober 2008 heeft geantwoord. De Italiaanse autoriteiten hebben het verzoek van de Commissie aan de curator doorgeleid, die op 18 november 2008 verdere informatie heeft verschaft.

II.BESCHRIJVING VAN DE STEUNMAATREGEL

II.1.De begunstigde onderneming

(11) Ixfin is een grote onderneming uit Marcianise (Caserta), in de regio Campanië.

(12) Ixfin is een vennootschap naar Italiaans recht die actief is in de sector van de zogeheten contract manufacturing (productie en assemblage van printplaten en andere elektronische producten), alsmede in de sector van de call-centra en van de logistiek.

(13) Tot 1999 stond Ixfin onder de zeggenschap van het Olivetti-concern en werd haar productie onder de merknaam Olivetti verkocht. In 1999 heeft Olivetti besloten al haar productieactiviteiten af te stoten en is Ixfin aan Finmek SpA verkocht.

(14) Vanaf 2003 stond Ixfin onder de zeggenschap van Maxfin Srl, die zelf onder de zeggenschap stond van Pufin Srl, een onderneming die actief is in de sector van de zakelijke dienstverlening (commercieel, administratief en logistiek) en die de moedermaatschappij is van de Pufin-groep, die in handen is van de familie Pugliese.

(15) Ixfin heeft, al dan niet middellijk, zeggenschap over vier andere ondernemingen: Nicofin Srl (99 %), Uni.com Partecipazioni Srl (100 %), Uni.com SpA (100 %) en Uni.com Ricerche Srl (100 %).

(16) De moeilijkheden van Ixfin zijn onder meer te wijten aan het feit dat de onderneming vooral voor rekening van derden actief was en dus afhankelijk was van hun bestellingen. In het voorbije decennium ging de elektronicamarkt door een veralgemeende crisis die de ondernemingen uit deze marktsegmenten te boven zijn gekomen door hun efficiency te verbeteren dankzij schaalvoordelen of door de productie te verhuizen naar lagelonenlanden.

(17) Nadat Ixfin in een crisissituatie was terechtgekomen, is zij in maart 2004 verkocht aan een investeerder die bereid was de nodige middelen te verschaffen om de activiteiten van de onderneming weer op gang te brengen. Het plan van deze investeerder is evenwel niet ten uitvoer gelegd en daardoor kreeg de onderneming in september 2004 te kampen met een solvabiliteitscrisis. In december 2004 is de onderneming, met een verlies van nog eens 20 miljoen EUR, voor een symbolisch bedrag overgenomen door de Pufin-groep. In december 2004 heeft de onderneming haar activiteiten stopgezet.

(18) De financiële toestand van Ixfin op het tijdstip van de steunverlening is in de onderstaande tabel weergegeven.

II.2.De steunmaatregel

(19) Op 18 november 2005 heeft het ministerie van Economische Ontwikkeling (hierna „het ministerie” genoemd) een decreet goedgekeurd op basis waarvan reddingssteun aan Ixfin zou worden verleend. De financiële middelen waren afkomstig van fondsen die waren opgericht bij decreto-legge nr. 35 van 14 maart 20053 (het zgn. decreto competitività), dat nadien is gewijzigd bij artikel 11 van wet nr. 80 van 14 mei 20054 en verder gepreciseerd bij besluit nr. 101 van het Comitato Interministeriale per la Programmazione Economica (CIPE) (interdepartementele commissie economische planning) van 29 juni 2005. Volgens dat besluit kan de financiering pas worden afgerond indien een garantie is afgegeven en de maatregel dient om een onderneming in moeilijkheden te redden.

(20) De garantie is verleend voor een krediet van BancApulia (hierna „de bank” genoemd) van 15 miljoen EUR, tegen driemaands Euribor rente, vermeerderd met 1,25 procentpunt, of een initieel percentage van 3,591 %. De looptijd van het krediet is zes maanden te rekenen vanaf 30 december 2005.

(21) De steun is in hoofdzaak gebruikt om een deel van de schulden van de onderneming af te lossen. Italië betoogt dat deze betalingen dringend waren, omdat bepaalde schuldeisers zich met hun vorderingen al tot de rechtbank hadden gewend.

(22) De Italiaanse autoriteiten hebben de Commissie voorts meegedeeld dat Ixfin had gevraagd dat het door de garantie gedekte bedrag op 17,3 miljoen EUR zou worden gebracht.

II.3.De insolventie van Ixfin

(23) Op 5 juli 2006 is de onderneming officieel failliet verklaard en is de faillissementsprocedure ingeleid5.

(24) In maart 2007 heeft het ministerie, waarvan de vordering was geregistreerd in het kader van de faillissementsprocedure, de bevoegde rechter verzocht de faillissementsprocedure om te zetten in een gerechtelijke procedure waardoor de activiteiten van de ondernemingen zouden kunnen blijven bestaan (de zgn. amministrazione straordinaria (een bijzondere surseanceregeling))6, een maatregel waarin wordt voorzien door het decreto-legislativo nr. 270 van 8 juli 1999 (hierna „decreet nr. 270/1999” genoemd).

(25) Verder heeft de Commissie, vooraleer zij de formele onderzoekprocedure had ingeleid, uit de pers vernomen dat Ixfin eventueel van de procedure van de amministrazione straordinaria zou kunnen gebruikmaken dankzij het Protocollo d’intesa per la reindustrializzazione della Provincia di Caserta (memorandum van overeenstemming voor het industriële herstel van de provincie Caserta) (hierna „het protocol” genoemd), dat tussen de Italiaanse overheid, de vakorganisaties en de werkgeversorganisatie Confindustria was gesloten. In dat protocol dat door de Italiaanse overheid, de vakorganisaties en Confindustria is ondertekend, werd via diverse maatregelen een bedrag van tussen 40 en 60 miljoen EUR uitgetrokken. Op basis van de gegevens waarover de Commissie in dat stadium beschikte, bleek dat akkoord bedoeld te zijn om in de provincie Caserta de productie te herstellen en de werkgelegenheid op de industriële locaties veilig te stellen.

III.DOOR DE COMMISSIE BIJ DE INLEIDING VAN DE PROCEDURE VAN ARTIKEL 88, LID 2, GEFORMULEERDE TWIJFEL

(26) In haar besluit tot inleiding van de procedure, en mede op basis van de gegevens die in dat stadium beschikbaar waren, had de Commissie twijfel geformuleerd ten aanzien van de verenigbaarheid van de reddingssteun met de communautaire richtsnoeren inzake reddings- en herstructureringssteun aan ondernemingen in moeilijkheden7 (hierna „de richtsnoeren” genoemd).

(27) De Commissie heeft Italië verzocht nadere gegevens te verschaffen om aan te tonen dat Ixfin voor steun in aanmerking kwam, en om de balans van Pufin en Maxfin mee te delen, zodat kon blijken dat de moeilijkheden zo ernstig waren dat deze niet door de groep zelf konden worden aangepakt.

(28) Wat betreft de verenigbaarheid van de reddingssteun met de richtsnoeren, had de Commissie twijfel of de bepalingen van punt 25, onder d), van de richtsnoeren in acht waren genomen. Wil reddingssteun aan die voorwaarden voldoen, dan dient deze beperkt te blijven tot het minimumbedrag dat nodig is om de exploitatie van de onderneming voort te zetten gedurende de periode waarvoor de steun is goedgekeurd. In dat verband is Italië om meer gegevens gevraagd met betrekking tot de vraag of het bedrag van de reddingssteun passend was en, onder meer, ook om de bevestiging van het feit dat de garantie beperkt was tot een krediet van 15 miljoen EUR en niet, zoals door de onderneming was gevraagd, was verruimd tot 17,3 miljoen EUR.

(29) De Commissie beklemtoonde voorts dat de reddingssteun niet in hoofdzaak mocht dienen om de insolventie uit te stellen, maar diende te worden gebruikt voor de herstructurering. Niettemin kwam het de Commissie voor dat de reddingssteun uitsluitend bedoeld was om verder te onderhandelen over een schuldherschikking — en dus om de onderneming voor de insolventie te behoeden. De Commissie heeft onder meer gevraagd bewijzen te leveren waaruit blijkt dat Ixfin probeerde in diezelfde periode een herstructureringsplan uit te werken.

(30) Daarnaast had de Commissie ook twijfel of was voldaan aan punt 25, onder c), van de richtsnoeren, waarin wordt geëist dat de lidstaat, binnen zes maanden na de tenuitvoerlegging van de reddingssteun, een plan indient voor de herstructurering of liquidatie dan wel het bewijs levert dat de garantie is stopgezet.

(31) Ook had de Commissie twijfel ten aanzien van de inachtneming van het in de punten 72 e.v. van de richtsnoeren geformuleerde beginsel dat steun eenmalig dient te zijn.

(32) In haar besluit tot inleiding van de procedure formuleerde de Commissie voorts ook twijfel bij het feit dat Ixfin additionele steun had ontvangen (cf. overweging 25 van de onderhavige beschikking) om de faillissementsprocedure te faciliëren. De Commissie tekende in dat verband aan dat, ook indien die steun op grond van wet nr. 181/1989 (of de verlengingen daarvan) was verleend, zulks nog niet betekende dat de maatregel daardoor verenigbaar werd op grond van het besluit van de Commissie betreffende steunmaatregel N 214/03, omdat de goedkeuring van die maatregel net was gebaseerd op het feit dat ondernemingen in moeilijkheden van de toepassing van artikel 9 waren uitgesloten. Ixfin is evenwel duidelijk een onderneming in moeilijkheden in de zin van punt 10, onder c), van de richtsnoeren omdat zij in een faillissementsprocedure is verwikkeld. De Commissie heeft dan ook doen opmerken dat elke vorm van steun alleen als herstructureringssteun kan worden goedgekeurd indien deze voldoet aan de voorwaarden van de punten 31 tot en met 51 van de richtsnoeren.

(33) De Commissie heeft evenwel geen aanmelding ontvangen van de herstructureringssteun en zij is evenmin in kennis gesteld van een herstructureringsplan, op basis waarvan de betrokken steun eventueel had kunnen voldoen aan de voorwaarden om te kunnen worden goedgekeurd als reddingssteun in de zin van de richtsnoeren. Met name had de Commissie sterke twijfel ten aanzien van het feit dat uit het herstructureringsplan, mocht dat al bestaan, het herstel van de economische en financiële levensvatbaarheid van de onderneming zou kunnen blijken.

IV.OPMERKINGEN VAN DE ITALIAANSE AUTORITEITEN

(34) Op 15 januari 2008 heeft de Commissie de notulen ontvangen van de bijeenkomst die op 9 januari 2008 met betrekking tot Ixfin had plaatsgevonden; uit die notulen blijkt dat het ministerie had besloten beroep in te stellen tegen het besluit van de rechter om Ixfin niet tot de amministrazione straordinaria toe te laten.

(35) Op 12 maart 2008 hebben de Italiaanse autoriteiten de Commissie via e-mail meegedeeld dat zij moeilijkheden ondervonden om de verlangde inlichtingen te verkrijgen en hebben zij om een tijdelijke oplossing verzocht. Op 25 maart 2008 hebben de Italiaanse autoriteiten bevestigd dat de beweerde herstructureringssteun van 40 miljoen EUR inderdaad niet aan Ixfin was verleend.

V.OPMERKINGEN VAN BELANGHEBBENDEN

(36) Bij schrijven van 27 maart 2008 heeft de Commissie opmerkingen ontvangen van de curator van Ixfin.

(37) Wat de insolventie van Ixfin betreft, heeft de curator verklaard dat Ixfin op dat tijdstip nog in staat van faillissement verkeerde. De omzetting van het faillissement in amministrazione straordinaria is immers onderworpen aan procedurele en inhoudelijke voorwaarden. De rechter heeft bij beschikking van 4 januari 2008 verklaard dat de voorwaarden niet voorhanden waren om het economische evenwicht van de onderneming te herstellen en dat het faillissement bijgevolg niet in amministrazione straordinaria kon worden omgezet. Tegen die beschikking heeft het ministerie beroep ingesteld bij het Corte d’Appello di Napoli (hierna „het gerechtshof” genoemd).

(38) De curator heeft voorts aangegeven dat, aangezien de onderneming nog in staat van faillissement verkeert, de economische activiteit is stopgezet.

(39) Ten aanzien van het protocol heeft de curator duidelijk gemaakt dat dit document op 20 juni 2007 is goedgekeurd door de Presidenza del Consiglio dei Ministri (het ministerie Algemene Zaken). Op 25 oktober 2007 is een coördinatiegroep bijeengekomen die een preciezer investeringsprogramma diende uit te werken. Zoals evenwel uit de opmerkingen van de curator, en met name uit de beschikking van de rechter blijkt, vond er geen concrete follow-up plaats voor het investeringsprogramma dat abstract is gebleven, zonder dat werd aangegeven welke projecten dienden te worden gesteund en welke middelen eventueel konden worden gebruikt. De curator heeft bovendien beklemtoond dat, naast de betrokken reddingssteun, geen andere overheidsmiddelen zijn verleend ten behoeve van de redding en/of de herstructurering van Ixfin.

(40) Voorts heeft de curator doen opmerken dat Ixfin op 23 juni 2006 een ontwerp-herstructureringsplan heeft ingediend bij Sviluppo Italia SpA, dat als gevolg van het faillissement van de onderneming niet verder is uitgewerkt. De curator heeft ook een exemplaar van dat ontwerp, dat door een consultant was opgesteld, aan de Commissie meegedeeld.

(41) Wat betreft de vraag of het bedrag van de reddingssteun afdoende was, de curator heeft de Commissie de verzoeken om reddingssteun meegedeeld die Ixfin op 30 september en 11 november 2005 bij Sviluppo Italia SpA had ingediend.

(42) Aangezien de Commissie de balansen van Pufin en Maxfin voor de jaren 2004, 2005 en 2006 had opgevraagd, heeft de curator ook daarvan een exemplaar meegedeeld.

(43) Wat betreft de tenuitvoerlegging van de staatsgarantie, de curator heeft het bewijs geleverd dat de bank op 3 juli 2006 het ministerie heeft verzocht het krediet waarvoor een garantie was afgegeven, terug te betalen.

VI.OPMERKINGEN VAN ITALIË BIJ DE VAN DERDEN ONTVANGEN OPMERKINGEN

(44) De Italiaanse autoriteiten hebben opmerkingen gemaakt bij de opmerkingen van derden. Zij verklaarden onder meer nu beter te kunnen antwoorden op de argumenten die in het besluit tot inleiding van de formele onderzoekprocedure waren aangedragen.

(45) Wat betreft de staatsgarantie voor een door de bank toegestaan krediet van 15 miljoen EUR, hebben de Italiaanse autoriteiten het volgende verklaard.

(46) Ten eerste hebben zij bevestigd dat de garantie beperkt blijft tot een krediet van 15 miljoen EUR — en dus niet is verruimd tot 17,3 miljoen EUR —, waarbij zij trouwens benadrukten dat het bedrag van de reddingssteun was berekend op basis van de formule uit de bijlage bij de richtsnoeren.

(47) Ten tweede heeft het ministerie bij brieven van 21 april en 30 oktober 2008 de Commissie meegedeeld dat de bank op 3 juli 2006 de garantie had aangesproken voor het krediet van 15 miljoen EUR vermeerderd met opgelopen rente, voor een totaalbedrag van 15154457,72 EUR. Voorts hebben de Italiaanse autoriteiten een brief van 20 september 2006 meegedeeld, op basis waarvan het ministerie van Economie en Financiën de bank op 27 september 2006 een betaling heeft gedaan. Door die betaling heeft het ministerie ten aanzien van Ixfin ten belope van dat bedrag rechten als schuldeiser verkregen.

(48) Ten derde hebben de Italiaanse autoriteiten een afschrift meegedeeld van de brief van 30 november 2006 waarin het ministerie de bevoegde autoriteiten (in casu de Avvocatura Distrettuale (staatsadvocaat) van Napels) gelast een verzoek in te dienen om, overeenkomstig artikel 93 van decreet nr. 270/1999, in de lijst van de schuldeisers te worden opgenomen.

(49) Wat betreft het faillissement van Ixfin, hebben de Italiaanse autoriteiten verklaard dat de onderneming, sinds de verklaring van 5 juli 2006, nog in staat van faillissement verkeert en zij hebben de in dat verband door de curator verschafte gegevens bevestigd. Voorts hebben de Italiaanse autoriteiten bevestigd dat het beroep tegen de beschikking van de rechter hangende was.

(50) Wat het protocol betreft, de Italiaanse autoriteiten hebben daarvan een afschrift verschaft en er op gewezen dat daarin niet in steun voor Ixfin werd voorzien.

(51) De Italiaanse autoriteiten hebben de Commissie voorts een afschrift doen toekomen van de ontwerpaanmelding van het herstructureringsplan dat echter, zoals Italië heeft verklaard, nadien niet naar de Commissie is gezonden, omdat de rechtbank Ixfin officieel insolvent heeft verklaard.

(52) Ook hebben de Italiaanse autoriteiten een afschrift meegedeeld van de kredietovereenkomst tussen de bank en Ixfin, waaruit blijkt dat het krediet op 30 december 2005 is toegestaan, tegen een rente van 3,591 % (zie overweging 20 van de onderhavige beschikking) — en niet tegen een rente van 3,752 % zoals, op basis van de aanvankelijk beschikbare informatie, in punt 15 van het besluit tot inleiding van de procedure stond vermeld.

VII.GEBEURTENISSEN NA DE INLEIDING VAN DE FORMELE ONDERZOEKPROCEDURE

(53) Bij beschikking van 4 juni 2008, die op 15 juli 2008 is betekend, heeft het gerechtshof de beschikking van de rechtbank bevestigd — dat dus de materieelrechtelijke voorwaarden niet voorhanden zijn om het faillissement om te zetten in een amministrazione straordinaria. Het ministerie heeft tegen die beschikking beroep ingesteld bij het Corte Suprema di Cassazione, dat zich nog niet in over de zaak heeft uitgesproken.

(54) In dat verband tekent de Commissie aan dat, volgens de punten 66, 67 en 68 van de mededeling van de Commissie „Naar een doelmatige tenuitvoerlegging van beschikkingen van de Commissie waarbij lidstaten wordt gelast onrechtmatige en onverenigbare steun terug te vorderen”8, de nationale autoriteiten de voortzetting van de economische activiteiten van de begunstigde onderneming alleen mogen voortzetten voor zover een onverwijlde en daadwerkelijke terugvordering van de steun mogelijk is.

VIII.BEOORDELING VAN DE STEUN

VIII.1.De vraag of er sprake is van staatssteun

(55) Krachtens artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag zijn steunmaatregelen van de staten in welke vorm ook met staatsmiddelen bekostigd, die de mededinging door begunstiging van bepaalde ondernemingen of bepaalde producties vervalsen of dreigen te vervalsen, onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt voor zover deze steun het handelsverkeer tussen de lidstaten ongunstig beïnvloedt.

(56) De garantie ten faveure van Ixfin is verleend uit middelen van de Italiaanse staat, aangezien Ixfin geen enkele premie heeft betaald. Door die garantie heeft Ixfin een krediet kunnen krijgen dat zij, als onderneming in zware financiële moeilijkheden, zonder de staatsgarantie anders niet had kunnen krijgen. Bijgevolg wordt, doordat ter dekking van dit krediet een garantie is afgegeven, Ixfin een voordeel verleend uit staatsmiddelen.

(57) Reddings- en herstructureringssteun geldt als een van de meeste verstorende vormen van staatssteun, omdat daardoor een onderneming kan blijven voortbestaan die, zonder staatsinterventie, de markt had moeten verlaten. Ixfin was actief op de markt voor de productie en distributie van elektronische componenten voor de automobielindustrie en de telecomsector. Het betreft producten waarvoor er handelsverkeer in de Europese Unie bestaat en waarvan de betrokken markt supranationaal is, zoals is benadrukt in het besluit van de Italiaanse mededingingsautoriteit, de Autorità Garante della Concorrenza e del Mercato9. Bovendien was Ixfin, op het tijdstip dat zij steun ontving, voornemens de productie te hervatten. Dankzij het voordeel dat de onderneming met de garantie is verleend, kon zij dus maatregelen nemen om de onderneming te redden en om uiteindelijk gedurende een bepaalde tijd de economische activiteiten voort te zetten. Bijgevolg mag worden geconcludeerd dat de betrokken steun de mededinging vervalst of dreigt te vervalsen en het handelsverkeer tussen lidstaten verstoort door bepaalde ondernemingen te begunstigen.

(58) Bovendien wordt in punt 3.2, onder a), van de mededeling van de Commissie betreffende de toepassing van de artikelen 87 en 88 van het EG-Verdrag op staatssteun in de vorm van garanties10 (hierna „de garantiemededeling” genoemd) een aantal voorwaarden vastgesteld om uit te sluiten dat een overheidsgarantie staatssteun inhoudt: de begunstigde mag niet in financiële moeilijkheden verkeren; de garantie dekt niet meer dan 80 % van de uitstaande lening en voor de garantie wordt een marktconforme premie betaald. In de onderhavige zaak dekt de garantie het volledige kredietbedrag, is er geen premie betaald en is de begunstigde onderneming, zoals hierna in punt VIII.2.1 zal blijken, een onderneming in moeilijkheden.

(59) De maatregel vormt dus staatssteun in de zin van artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag.

VIII.2.Verenigbaarheid van de staatssteun met de gemeenschappelijke markt

(60) De afwijkingen van artikel 87, lid 2, van het EG-Verdrag zijn in de hier te onderzoeken zaak niet van toepassing. Wat betreft de afwijkingen van artikel 87, lid 3, van het EG-Verdrag, kan, gezien het feit dat de voornaamste doelstelling van de steun het herstel van de levensvatbaarheid op de lange termijn van de onderneming was, alleen de afwijking van artikel 87, lid 3, onder c), van het EG-Verdrag worden toegepast; op grond van die afwijking is staatssteun ter bevordering van de ontwikkeling van bepaalde vormen van economische bedrijvigheid toegestaan, mits de voorwaarden waaronder het handelsverkeer plaatsvindt daardoor niet zodanig worden veranderd dat het gemeenschappelijk belang wordt geschaad. De steun kan dus alleen op grond van artikel 87, lid 3, onder c), van het EG-Verdrag met de gemeenschappelijke markt verenigbaar worden verklaard indien is voldaan aan de voorwaarden van de richtsnoeren.

VIII.2.1.Subsidiabiliteit van de onderneming in moeilijkheden

(61) Volgens punt 9 van de richtsnoeren gaat de Commissie er van uit dat een onderneming in moeilijkheden verkeert wanneer zij niet in staat is — noch met haar eigen middelen, noch met middelen die haar eigenaren/aandeelhouders of haar schuldeisers bereid zijn in te brengen — de verliezen te stelpen die, zonder externe steun van de overheid, op korte of middellange termijn vrijwel zeker tot het faillissement van de onderneming zouden leiden. In punt 11 van diezelfde richtsnoeren wordt aangegeven dat de typische symptomen van een onderneming in moeilijkheden zijn: toenemende verliezen, een dalende omzet, groeiende voorraden, overcapaciteit, een geringere kasstroom, een toenemende schuldenlast, toenemende rentelasten en een vermindering of een verdwijning van de waarde van de nettoactiva. Uit tabel 1 blijkt dat, terwijl de schulden toenamen, de kasstroom daalde en de omzet in amper 17 maanden daalde van 104 miljoen EUR tot 3 miljoen EUR.

(62) Op grond van punt 10, onder c), van de richtsnoeren wordt een onderneming beschouwd als een „onderneming in moeilijkheden” wanneer deze onderneming volgens het nationale recht aan de voorwaarden voldoet om aan een collectieve insolventieprocedure te worden onderworpen. In deze zaak deden de symptomen van de insolventie, zijnde het onvermogen van de onderneming om tijdig haar verplichtingen na te komen, zich in september 2004 voor. Voorts heeft Italië bevestigd dat het wegens de dringende liquiditeitsbehoeften van de onderneming reddingssteun heeft verleend vóór de aanmelding ervan. Ten slotte heeft de bevoegde rechter Ixfin op 5 juli 2006 failliet verklaard.

(63) Gelet op de voorgaande overwegingen is de Commissie van oordeel dat Ixfin een onderneming in moeilijkheden is in de zin van de punten 10 en 11 van de richtsnoeren.

(64) Niettemin dient te worden beklemtoond dat, volgens punt 13 van diezelfde richtsnoeren, een onderneming die deel uitmaakt van een concern, in beginsel niet voor reddings- en herstructureringssteun in aanmerking komt, behalve wanneer kan worden aangetoond dat de moeilijkheden van de onderneming een specifiek karakter hebben en niet het gevolg zijn van een arbitraire kostenallocatie binnen het concern, en dat deze moeilijkheden van de onderneming te groot zijn om door het concern zelf te kunnen worden opgelost.

(65) Ixfin maakte deel uit van de Pufin-groep. In de eerste plaats dient te worden vermeld dat Ixfin al voor 3,7 miljoen EUR schulden had bij haar moedermaatschappij Maxfin. Ten tweede hebben de Italiaanse autoriteiten na de inleiding van de formele onderzoekprocedure de Commissie de balansen bezorgd van Maxfin per 30 april 2005, per 30 april 2006 en per 30 juni 2006 en die van Pufin per 30 juni 2004, per 30 juni 2005 en per 30 juni 2006. De financiële resultaten van Pufin en Maxfin in de periode 2003-2005 zijn in tabel 2 te vinden. Uit die tabel blijkt dat Maxfin noch Pufin in een financiële situatie verkeerde om Ixfin de nodige middelen ter beschikking te stellen van een vergelijkbare omvang als de reddingssteun die Italië heeft verleend. Ten derde kunnen de moedermaatschappijen van Ixfin niet de nodige middelen vrijmaken om Ixfin te redden. Bijgevolg mag worden geconcludeerd dat Pufin noch Maxfin noch de moedermaatschappijen van Ixfin in staat waren de redding van Ixfin te financieren en dat de moeilijkheden van Ixfin dus te groot waren om door de groep zelf te worden opgelost.

(66) Om bij de Commissie de twijfel weg te nemen ten aanzien van het feit dat de moeilijkheden van de onderneming een specifiek karakter hebben en niet het gevolg zijn van een arbitraire kostenallocatie binnen het concern, hebben de Italiaanse autoriteiten in de eerste plaats gegevens verschaft waaruit blijkt dat de moeilijkheden van de onderneming te wijten waren aan diverse factoren, een daling van de orders (in hoofdzaak van haar belangrijkste klanten) en stijgende schuldgraad, met name nadat de onderneming tussen maart en december 2004 werd beheerd door de investeerder (zoals nader aangegeven in overweging 17 van de onderhavige beschikking). Ten tweede hebben de Italiaanse autoriteiten gepreciseerd dat de moedermaatschappijen, nadat zij Ixfin hadden overgenomen, geen enkele operatie hebben doorgevoerd die een arbitraire kostenallocatie binnen het concern vormt.

(67) Bijgevolg is de Commissie, op basis van de informatie waarover zij beschikt, van oordeel dat Ixfin aan de voorwaarden van punt 13 van de richtsnoeren voldoet.

VIII.2.2.De reddingssteun op zijn verenigbaarheid met de gemeenschappelijke markt beoordeeld

(68) Wil reddingssteun met de gemeenschappelijke markt verenigbaar zijn, dan dient deze te voldoen aan de voorwaarden van punt 25 van de richtsnoeren.

(69) Volgens punt 25, onder a), van de richtsnoeren dient reddingssteun te bestaan in kassteun in de vorm van leninggaranties of leningen. In beide gevallen wordt de lening toegekend tegen een rente die vergelijkbaar is met de rentepercentages die gelden voor leningen aan gezonde ondernemingen.

(70) Ten eerste bestaat de reddingssteun in deze zaak uit kassteun (cf. overweging 20 van de onderhavige beschikking). Wat betreft het rentepercentage, dient de Commissie haar voorlopige conclusies te herzien als zou dit percentage lijken overeen te stemmen met het percentage dat voor gezonde ondernemingen geldt. De daadwerkelijk berekende rente op dit krediet waarvoor een garantie is afgegeven, bedraagt immers 3,591 %, terwijl het referentiepercentage dat de Commissie voor Italië bij 4,08 % ligt, concludeert de Commissie dat dit percentage niet overeenstemt met de percentages die in de regel voor gezonde ondernemingen gelden. Daarom is de Commissie van oordeel dat de reddingssteun ten faveure van Ixfin niet voldoet aan de criteria van punt 25, onder a), van de richtsnoeren.

(71) In deze zaak is volgens de Commissie aan de voorwaarden van punt 25, onder b), van de richtsnoeren voldaan omdat de reddingssteun is bestemd om ernstige sociale moeilijkheden te verzachten en geen buitengewoon ongunstige overloopeffecten naar andere lidstaten heeft.

(72) Volgens punt 25, onder d), van de richtsnoeren dient reddingssteun beperkt te blijven tot het bedrag dat nodig is om de exploitatie van de onderneming voort te zetten gedurende de periode waarvoor de steun is goedgekeurd; het vereiste bedrag moet op de uit verliezen voortvloeiende liquiditeitsbehoeften van de onderneming zijn gebaseerd. De Commissie tekent aan dat, hoewel voor het bepalen van de liquiditeitsbehoeften van de onderneming de formule uit de bijlage bij de richtsnoeren is gerespecteerd, het steunbedrag meer dan 10 miljoen EUR bedraagt en dat de Italiaanse autoriteiten onvoldoende elementen hebben aangedragen om te verklaren waarom dat bedrag overeenstemt met hetgeen specifiek noodzakelijk is om Ixfin in bedrijf te houden. Daarom is de Commissie van oordeel dat onvoldoende is aangetoond dat het ontvangen steunbedrag, overeenkomstig punt 25, onder d), van de richtsnoeren, beperkt blijft tot het noodzakelijke minimum om de onderneming gedurende de reddingsperiode in bedrijf te houden.

(73) Volgens punt 25, onder e), van de richtsnoeren dient bij de steunverlening het beginsel uit de punten 72 e.v. van de richtsnoeren in acht te worden genomen dat steun eenmalig moet zijn. De Italiaanse autoriteiten hebben verklaard dat het beginsel dat steun eenmalig moet zijn, in acht is genomen aangezien de onderneming de afgelopen tien jaar geen reddings- of herstructureringssteun heeft ontvangen. Bijgevolg is de Commissie, op basis van de informatie waarover zij beschikt, van oordeel dat de voorwaarde van punt 25, onder e), van de richtsnoeren in acht is genomen.

(74) In de onderhavige zaak loopt de periode van zes maanden waarin, volgens punt 25, onder c), van de richtsnoeren, reddingssteun mag worden verleend, van 30 december 2005 tot en met 30 juni 2006. Volgens de laatste zin van punt 25, onder a), van de richtsnoeren moeten alle leningen worden terugbetaald en moeten alle garanties aflopen binnen een termijn van maximaal zes maanden na de uitkering van het eerste bedrag aan de onderneming. Bovendien „moet”, volgens de laatste zinsnede van punt 25, onder c), „in het geval van niet-aangemelde steun de lidstaat binnen zes maanden na de eerste tenuitvoerlegging van de reddingssteunmaatregel een herstructurerings- of liquidatieplan voorleggen dan wel aantonen dat de lening volledig is afgelost en/of dat de garantie is stopgezet”. Een uitzondering op die zesmaandsregel is vervat in punt 26 van de richtsnoeren, wanneer de lidstaat binnen zes maanden een plan tot herstructurering of liquidatie indient. In deze periode is bij de Commissie geen dergelijk plan tot herstructurering of liquidatie ingediend. Bovendien is op 3 juli 2006 een beroep gedaan op de garantie en heeft Ixfin het toegestane krediet niet terugbetaald. De reddingssteun ten faveure van Ixfin dient dan ook onverenigbaar te worden verklaard met de gemeenschappelijke markt.

VIII.2.3.Herstructureringssteun

(75) De Commissie kan de reddingssteun niet als een herstructureringsmaatregel beschouwen. Ten eerste is bij de Commissie geen herstructureringsplan ingediend. Ten tweede voldoet de reddingssteun niet aan de punten 31 e.v. van de richtsnoeren, waarin de voorwaarden zijn vastgesteld om herstructureringsmaatregelen met de gemeenschappelijke markt verenigbaar te kunnen verklaren. De Commissie beschikt dus niet over andere elementen op basis waarvan zij de reddingssteun als herstructureringsmaatregel verenigbaar kan verklaren.

(76) Wat betreft de mogelijke verlening van herstructureringssteun, op basis van de gegevens die de Commissie tijdens de formele onderzoekprocedure mocht ontvangen, is de twijfel weggenomen ten aanzien van de vraag of Ixfin herstructureringssteun is verleend (cf. overweging 32 van deze beschikking). Aangezien het bestaan van herstructureringssteun dus niet is bevestigd, is de beoordeling van de verenigbaarheid ervan met de gemeenschappelijke markt niet langer relevant.

IX.CONCLUSIE

(77) De Commissie sluit de formele onderzoekprocedure af die zij op 11 december 2007 had ingeleid ten aanzien van de onrechtmatig verleende reddingssteun en de beweerde herstructureringssteun.

(78) De Commissie komt tot de conclusie dat de staatssteun in de vorm van een garantie voor een krediet van 15 miljoen EUR die Italië onrechtmatig, in strijd met artikel 88, lid 3, van het EG-Verdrag, aan Ixfin SpA heeft verleend onverenigbaar is met de gemeenschappelijke markt. Italië dient de onrechtmatige steun van de begunstigde onderneming terug te vorderen.

(79) Bij het berekenen van het steunbedrag verwijst de Commissie naar punt 4.1, onder a), van de garantiemededeling waarin is bepaald dat „in het geval van ondernemingen in moeilijkheden, een eventuele garant op de markt op het tijdstip van de garantieverstrekking een hoge premie in rekening zal brengen, gelet op het te verwachten risico op niet-terugbetaling dat hij loopt. Wordt de waarschijnlijkheid dat de kredietnemer niet in staat is de lening terug te betalen bijzonder groot, dan is dit marktpercentage misschien niet meer voorhanden en in uitzonderlijke omstandigheden kan het steunbestanddeel van de garantie uiteindelijk even hoog blijken te zijn als het daadwerkelijk door die garantie gedekte bedrag”.

(80) Gezien de ernstige financiële moeilijkheden van Ixfin op het tijdstip dat de garantie is verleend, is de Commissie van oordeel dat het hoogst onwaarschijnlijk was dat de onderneming in staat was geweest zonder de overheidsmaatregel op de markt een bankkrediet te krijgen; de Commissie concludeert dan ook dat het steunbedrag overeenstemt met het volledige bedrag van het krediet.

(81) Het formele onderzoek ten aanzien van de vermeende herstructureringssteun wordt gesloten, omdat op dat punt het feit dat herstructureringssteun aan Ixfin zou zijn verleend, niet is bevestigd,

HEEFT DE VOLGENDE BESCHIKKING GEGEVEN:

Artikel 1

De staatssteun die Italië, in strijd met artikel 88, lid 3, van het EG-Verdrag, heeft verleend in de vorm van een garantie ter dekking van het op 30 december 2005 door BancApulia aan Ixfin verleende krediet, vormt staatssteun die onverenigbaar is met de gemeenschappelijke markt.

Artikel 2

1.
Italië vordert de in artikel 1 bedoelde steun van de begunstigde onderneming terug.
2.
De terug te vorderen bedragen omvatten rente vanaf het tijdstip waarop zij de begunstigde ter beschikking zijn gesteld tot de datum van de daadwerkelijke terugbetaling ervan.
3.
De rente wordt op samengestelde grondslag berekend overeenkomstig hoofdstuk V van Verordening (EG) nr. 794/2004 van de Commissie11.
4.
Italië schorst alle uitstaande betalingen van de in artikel 1 bedoelde steun vanaf de datum dat deze beschikking is gegeven.

Artikel 3

1.
De terugvordering van de in artikel 1 bedoelde steun geschiedt onverwijld en daadwerkelijk.
2.
Italië zorgt ervoor dat de onderhavige beschikking binnen vier maanden vanaf de datum van kennisgeving ervan ten uitvoer wordt gelegd.

Artikel 4

1.

Binnen twee maanden vanaf de kennisgeving van deze beschikking verstrekt Italië de Commissie de volgende informatie:

  1. a) het totale van de begunstigde terug te vorderen bedrag (hoofdsom en terugvorderingsrente);
  2. b) een nadere beschrijving van de reeds genomen en de voorgenomen maatregelen om aan deze beschikking te voldoen;
  3. c) documenten waaruit blijkt dat de begunstigde werd gelast de steun terug te betalen.
2.
Italië houdt de Commissie op de hoogte van de stand van uitvoering van de nationale maatregelen die het heeft genomen om deze beschikking ten uitvoer te leggen, en dit tot de in artikel 1 bedoelde steun volledig is terugbetaald. Het verstrekt, op eenvoudig verzoek van de Commissie, onverwijld alle inlichtingen over de reeds genomen en de voorgenomen maatregelen om aan deze beschikking te voldoen. Het verstrekt tevens nadere inlichtingen over de reeds door de begunstigde terugbetaalde steunbedragen en rente.

Artikel 5

De onderhavige beschikking is gericht tot de Italiaanse Republiek.
Gedaan te Brussel, 28 oktober 2009.

Voor de Commissie

Neelie Kroes

Lid van de Commissie


  1. PB C 30 van 2.2.2008, blz. 21.

    (terug)
  2. Zie voetnoot 1.

    (terug)
  3. Gazetta ufficiale nr. 62 van 16.3.2005.

    (terug)
  4. Gazetta ufficiale nr. 111 van 14.5.2005.

    (terug)
  5. De Commissie begrijpt, in haar uitlegging van de Italiaanse wetgeving, onder „faillissementsprocedure” een gerechtelijke procedure die wordt ingeleid wanneer een onderneming insolvent wordt verklaard. Een faillissementsrechter ziet toe op de procedure, terwijl de curator belast is met de verdeling van de activa van de debiteur en een crediteurencommissie alle crediteuren vertegenwoordigt. In het kader van de procedure wordt de lijst van prioritaire schuldeisers opgesteld volgens de regels van het Italiaanse Burgerlijk Wetboek, om hun vorderingen te voldoen uit de verkoop van de activa van de onderneming, hetgeen gewoonlijk de concrete vorm aanneemt van de liquidatie van de onderneming.

    (terug)
  6. De Commissie begrijpt, in haar uitlegging van de geldende Italiaanse wetgeving, onder „amministrazione straordinaria” een administratieve procedure die geldt voor insolvente grote ondernemingen (doorgaans met meer dan 1.000 werknemers), op basis van een „herstructureringsplan” om het faillissement te voorkomen. Het betreft dus een procedure waarvan het doel de reorganisatie van de onderneming is — en niet de liquidatie ervan; cf. het besluit van de Commissie van 4 juli 2006 betreffende steunmaatregel NN 16/06 — CIT (PB C 244 van 11.10.2006, blz. 14).

    (terug)
  7. PB C 244 van 1.10.2004, blz. 2.

    (terug)
  8. PB C 272 van 15.11.2007, blz. 4.

    (terug)
  9. Autorità Garante della Concorrenza e del Mercato, Provvedimento nr. 11479 van 5.12.2002, Pufin/Finmek Automotive-Nicofin.

    (terug)
  10. PB C 155 van 20.6.2008, blz. 10.

    (terug)
  11. PB L 140 van 30.4.2004, blz. 1.

    (terug)